Kafe ya da restoran açmayı düşünen herkesin ilk sorusu aynıdır: "Bu iş ne kadar kazandırır?" Bu soruya verilen cevaplar çoğu zaman ciro üzerinden verilir: "Günde 30 bin TL satış yapıyor." Oysa ciro, kasaya giren paradır; kazanç değildir. Bu yazıda bir kafenin ya da restoranın gerçekte ne kadar kazandığını nasıl hesaplayacağınızı, aylık gider kalemlerini, örnek bir kâr tablosunu ve başabaş noktasını anlatıyoruz.
Ciro, brüt kâr ve net kâr arasındaki fark
- Ciro (brüt satış): Müşteriden tahsil edilen toplam tutar. İçinde KDV vardır.
- Net satış: Cirodan KDV, indirim ve iadeler düşüldükten sonra kalan tutar. İşletmenin gerçek geliri budur.
- Brüt kâr: Net satıştan malzeme maliyeti düşüldükten sonra kalan tutar.
- Net kâr: Brüt kârdan personel, kira, enerji, komisyon ve diğer tüm giderler düşüldükten sonra kalan tutar. "Ne kadar kazanıyor" sorusunun cevabı budur.
Bir kafenin aylık gider kalemleri
Net kârı hesaplamak için önce giderlerin tamamını görmek gerekir. Sık atlanan kalemler dahil, tipik bir kafe ya da restoranın giderleri şunlardır:
- Malzeme (gıda ve içecek) maliyeti
- Personel maaşları, SGK primleri, yemek ve yol giderleri
- Kira ve aidat
- Elektrik, doğalgaz ve su
- Kredi kartı (POS) komisyonları
- Online sipariş platformu komisyonları
- Ambalaj ve sarf malzemesi
- Muhasebe, yazılım ve abonelikler
- Bakım, onarım ve ekipman yenileme
- Fire, ikram ve personel yemeği gibi görünmeyen giderler
Örnek: Orta ölçekli bir kafenin aylık kâr hesabı
Aşağıdaki tablo, yöntemi göstermek için hazırlanmış örnek bir hesaptır. Rakamlar bir sektör ortalaması değildir; kendi işletmenizin rakamlarıyla doldurmanız gerekir.
| Kalem | Aylık tutar | Net satışa oranı |
|---|---|---|
| Ciro (KDV dahil) | 1.100.000 TL | — |
| Net satış (KDV hariç) | 1.000.000 TL | %100 |
| Malzeme maliyeti | −300.000 TL | %30 |
| Personel ve SGK | −300.000 TL | %30 |
| Kira | −110.000 TL | %11 |
| Elektrik, doğalgaz, su | −55.000 TL | %5,5 |
| Online sipariş komisyonları | −25.000 TL | %2,5 |
| Kredi kartı komisyonları | −18.000 TL | %1,8 |
| Ambalaj ve sarf | −15.000 TL | %1,5 |
| Muhasebe ve yazılım | −12.000 TL | %1,2 |
| Bakım ve diğer giderler | −30.000 TL | %3 |
| Vergi öncesi kâr | 135.000 TL | %13,5 |
Bu örnekte ayda 1,1 milyon TL ciro yapan kafe, vergi öncesi 135.000 TL kazanıyor. Yani kasaya giren her 100 TL'nin yaklaşık 12 TL'si işletmede kalıyor. Bu rakamdan gelir ya da kurumlar vergisi de düşülecektir. Ayrıca işletme sahibi kafede bizzat çalışıyorsa, bu kârın bir kısmı aslında kendi emeğinin karşılığıdır; yatırımın gerçek getirisini değerlendirirken bunu ayırmak gerekir.
Kâr marjını belirleyen 5 faktör
- Food cost oranı: Malzeme maliyetinin satışa oranı. Birkaç puanlık artış bile net kârı belirgin şekilde düşürür. Nasıl hesaplanacağını yemek maliyeti hesaplama yazımızda anlattık.
- Personel maliyeti: Gidere oranla en büyük kalemlerden biridir. Yoğun olmayan saatlerdeki fazla personel, kârı sessizce eritir. Bu konuyu personel yönetimi yazımızda ele aldık.
- Kira/ciro oranı: Kira sabittir; ciro düştüğünde oranı hızla yükselir. Lokasyon seçerken beklenen ciroya göre kiranın oranını hesaplamak gerekir.
- Ortalama hesap ve masa devir hızı: Aynı masa sayısıyla daha fazla ciro yapmanın iki yolu, kişi başı harcamayı ya da masaların günde kaç kez dolduğunu artırmaktır.
- Satış kanalı karması: Online siparişten gelen satışlar komisyon ve ambalaj nedeniyle salondaki satıştan daha düşük marjlıdır. Kanalları ayrı ayrı izlemek gerekir.
PRATİK BİR KONTROL: PRIME COST
Malzeme ve personel maliyetinin toplamına "prime cost" denir. Sektörde bu toplamın net satışın yaklaşık yüzde 60-65'ini aşmaması sıkça önerilir. Yukarıdaki örnekte prime cost yüzde 60'tır. Bu oran yükseliyorsa, kâr düşmeden önce müdahale etme şansınız vardır.
Kafe açmak kârlı mı? Başabaş noktasını hesaplayın
Bir kafenin kâra geçmesi için ayda ne kadar satış yapması gerektiğini başabaş noktası gösterir. Hesap için giderleri ikiye ayırırsınız:
- Sabit giderler: Satış olsun olmasın ödenen giderler. Örnekteki kira, sabit personel, enerji, muhasebe ve diğer giderlerin toplamı yaklaşık 507.000 TL'dir.
- Değişken giderler: Satışla birlikte artan giderler. Malzeme (%30), komisyonlar (yaklaşık %4,3) ve ambalaj (%1,5) toplamı net satışın yaklaşık yüzde 36'sıdır.
Her 100 TL'lik satıştan değişken giderler düşüldüğünde 64 TL kalır; buna katkı payı denir. Başabaş satışı = sabit giderler ÷ katkı payı oranı = 507.000 ÷ 0,64 ≈ 792.000 TL (KDV hariç). Yani bu kafe, ayda yaklaşık 792.000 TL'lik net satışın üzerindeki her satıştan kâr etmeye başlar. Ayda 30 gün açıksa, bu günde ortalama 26.400 TL net satış demektir.
Bu hesap, kafe açmadan önce lokasyonun ve konseptin gerçekçi olup olmadığını görmenin en hızlı yoludur. Açılış öncesi diğer adımlar için restoran açmadan önce yapılması gerekenler yazımıza göz atabilirsiniz.
Kârı artırmanın en hızlı yolları
- Maliyeti artan ürünlerin fiyatını ya da reçetesini, ay sonunu beklemeden güncellemek
- Kârlı ürünleri menüde öne çıkarmak (menü mühendisliği)
- Fire ve kayda girmeyen ikramı ölçüp azaltmak
- Vardiyaları saatlik satış yoğunluğuna göre planlamak
- Kâr marjı düşük kanallarda fiyatı ayrı belirlemek
Sık sorulan sorular
Restoranların ortalama net kâr marjı kaçtır?
Uluslararası sektör kaynaklarında restoranlar için net kâr marjı genellikle tek haneli ile düşük çift haneli yüzdeler arasında anılır. Türkiye için güvenilir, resmi bir ortalama yoktur ve marj kira, konsept ve satış hacmine göre çok değişir. En doğrusu kendi işletmenizin marjını düzenli olarak ölçmektir.
Bir kafe yatırımı kaç ayda geri döner?
Geri dönüş süresi, toplam açılış yatırımının aylık net kâra bölünmesiyle kabaca hesaplanır. Örneğin 3 milyon TL yatırım yapılan ve ayda 150.000 TL net kâr eden bir kafe, yaklaşık 20 ayda yatırımını geri alır. Bu hesapta işletme sahibinin kendi emeğinin karşılığını ayrıca düşünmek gerekir.
Kafemin günlük kârını nasıl görebilirim?
Günlük kârı görmek için gün sonunda satıştan KDV, malzeme maliyeti, komisyonlar ve günlük gider payları düşülmelidir. Bunu elle her gün yapmak zordur; satış, reçete ve gider verilerini birleştiren bir restoran yazılımı bu hesabı otomatik yapabilir.
İşletme DNA'nın yaklaşımı
İşletme DNA, yukarıdaki tabloyu her gün sizin yerinize hazırlar. Gün sonunda ciroyu değil; KDV, malzeme, komisyon, personel ve gider payları düşüldükten sonra kalan net kârı gösterir. Hangi ürünün, hangi kanalın ya da hangi saatin kâr ettirdiğini görerek kararlarınızı ay sonunu beklemeden verebilirsiniz. Gerçek kâr hesabının mantığını restoranda gerçek kâr nasıl hesaplanır yazımızda daha ayrıntılı anlattık.
İşletmeniz gerçekte ne kadar kazanıyor?
Kendi rakamlarınızla günlük net kârın nasıl hesaplandığını birlikte görelim.
Demo Talep Et →